Başlangıç > KONUK YAZARLAR, MESLEKTEN > Arama Motorları ve Biz Türkler (Konuk Yazar: EMRAH ŞEKER)

Arama Motorları ve Biz Türkler (Konuk Yazar: EMRAH ŞEKER)

bilgicom.gifŞüphesiz son yıllarda dünyada günlük üretilen bilgi miktarı gigabyte’lar ile ölçülüyor. Ancak üretilen bilginin hepsi iyi kalitede olmuyor. Durum böyle olunca dünyadaki nitelikli bilgi miktarının niteliksiz bilgi miktarına oranı gittikçe azalıyor. İşte bu nedenden dolayı arama motorları (akademik camiada “bilgi getirme sistemleri”) son yıllarda gittikçe önem kazanıyor.

Bilgi toplumu olma yolunda ilerleyen tüm toplumlarda arama motorları konusuna önem veriliyor ve dolayısıyla pek çok arama motoru geliştiriliyor. Farklı pek çok konuda olduğu gibi bu konuda da en kapsamlı çalışmalar Amerika’da yapıldı ve tüm dünyaya yayıldı. Dünya üzerinde en çok kullanılmış (ve kullanılmakta olan) arama motorları olan Altavista, Yahoo, MSN ve Google arama motorlarının hepsinin Amerika’da geliştirilmiş olması kimisinin dikkatini çekti, kimisi hiç oralı olmadı bile.

Teknlojiyi kim üretiyor kim tüketiyor ortaya çıksın diye 2000 yılında bir araştırma yapıldı ve ülkelerdeki kişi başına düşen patent sayısı hesaplandı. Bu araştırmaya göre 1999 yılında Amerika’da bir milyon kişi başına düşen patent sayısı yaklaşık 4500 iken, bu sayı Türkiye’de sadece 1 idi. Bu araştırma ile bizim hangi tarafta olduğumuz bilgisi bir belge daha kazandı.

İşte bu yüzdendir ki, biz kendi arama motorlarımız da dahil olmak üzere kendi teknolojimizi geliştirmek ile uğraşmadık. Çünkü nasıl olsa birileri bizim yerimize de üretiyordu!. Biz paşa onlar hizmetçi misali:)

Geçen sene bir haber aldık. Türkler arama motoru yapıyordu. Turkcell ortaklarından Murat Vargı tarafından 5 milyon dolarlık desteği aldıklarında duymuş ve ümitlenmiştik. Ancak hevesimiz kısa sürede söndü. Çünkü Hakia adındaki bu arama motoru Türk mühendisler (tüm ekip olmasa da) tarafından, Türk sermayesi ile geliştiriliyor olmasına rağmen Amerika’daydı ve üstelik Türkçe değil İngilizce için geliştiriliyordu. Ne yazık ki, hakia.com’un ana sayfasındaki minicik Türk bayrağı haricinde Türkiye’ye katkı sağlayan birşeyi olmadı. Sadri Alışık’ın dediği gibi “yine gol olmamıştı”:).

Ancak 20 Aralık 2006 tarihinde Türk mühendisleri tarafından geliştirilen bir arama motoru daha kullanıcıların beğenisine sunuldu. Bilgi.com adlı bu arama motorunu, aynı heyecanla kurcaladık. Daha yakın zamanda bir hayal kırıklığına uğramış olmam sebebiyle ben şahsen pek bir ümitsiz yaklaşmıştım. Ancak birkaç dakika içerisinde bilgi.com gözlerimi dolduracak bir performans gösterdi. Yayınlanalı daha 2 hafta olmuş bir arama motoru olmasına rağmen oldukça kaliteli sonuçlar veriyordu.

Bilgi.com’u yakından takip ediyorum ve proje yöneticisi Güven Fidan Bey ile birkaç kez görüşme imkanımız oldu. Proje Bilkent Üniversitesi teknokentinde, yani Cyberpark’ta AGMLAB adında bir şirket tarafından geliştiriliyor. AGMLAB, son zamanlarda adını sık sık duyar olduğumuz, izlesene.com, fotokritik.com, sinemalar.com, dizin.com, dikkat.com, termometre.com ve doviz.com sitelerinin sahibi Nokta İnternet Teknolojileri’nin bir alt şirketi. Proje aynı zamanda Tübitak ve TTGV tarafından da destekleniyor. Yanılmıyorsam proje üzerinde 15 kişiye yakın bir ekip çalışıyor. Bilgi.com’un server’ı da yine Cyberpark’ta. En son duyduğumda 60 Terabyte’lık sabit bellek ve 200’ün üzerinde işlemciye sahip bir makine kümesi (cluster) üzerinden yayın yapıyordu. Aynı zamanda Türkiye’deki en iyi bant genişliğine (bandwidth) sahip şirketlerden birisiydi.

Bilgi.com’un gayesi Google’ı devirip dünyanın en iyi arama motoru olmak değil (en azından kısa vadede:)). Bilgi.com’un en temel amacı, mevcut arama motorlarının sağladığı servisleri Türkçe için en iyi şekilde sağlayabilen arama motoru olmak. Bu yüzden “doğal dil işleme” (natural language procesing) konusunda da oldukça yoğun çalışmaları var. Bugüne kadar bu konuda pek çalışma yapılmamış olmasından dolayı yapmaları gereken çok iş var, ancak bu işin üstesinden gelebilecek kadar dinamikler:)

Bilgi.com sadece Google, MSN, Yahoo gibi arama motorlarının özelliklerini alıp aynısını Türkçe’ye uygulayalım politikasında da ilerlemiyor. Aksine Bilgi.com’u diğerlerinden ayıracak bir takım özellikler de ekleniyor. Örneğin; arama yaptığınız zaman gelen sonuçların sol taraflarında ilgili siteden alınmış küçük bir ekran görüntüsü verilmesi, “sonuçları kümelendir” seçeneğini seçmeniz durumunda bulunan sonuçları içeriklerine göre gruplandırıp solda bir menü halinde sunması (%100 çalışmasa da gittikçe iyileşiyor) Bilgi.com’un bazı farklılıkları arasında sayılabilir.

Yakın bir tarihe kadar Bilgi.com üzerinden sadece Web’de arama yapılabiliyordu. Ancak birkaç hafta önce Haber ve Dizin arama seçenekleri de kullanıcının beğenisine sunuldu. Çok yakın zamanda Resim, Akademik Yazı, Blog vs. arama özellikleri de eklenmiş olacak.

Bence Bilgi.com çok yakın zamanda epey insanın beğenisini kazanacak ve Türkçe aramalarda Google’dan daha fazla kullanılacak (tıpkı Çin’de Google’ın yerel arama motorları kadar kullanılmaması gibi). Bilgi.com, harcanan emek ve özveriyle bunu fazlasıyla hakediyor; tek sorun bizim el alışkanlıklarımızın değişmesinin birazcık zaman alacak olması:)

Sanırım lafı biraz uzattım. Siz en iyisi www.bilgi.com sitesine girin ve kendiniz deneyin:)

Kalın sağlıcakla,
Emrah Şeker
http://www.emrahseker.com
Bilkent Üniversitesi

Reklamlar
Kategoriler:KONUK YAZARLAR, MESLEKTEN
  1. Mart 18, 2007, 2:07 pm

    Emrahcım yazı için hem teşekkür ediyor hem de ellirine sağlık diyorum. Çok keyifli ve akıcı bir yazı olmuş. Değindiğin konu da senden beklediğim konu olduğu için çok şanslı hissediyorum kendimi.
    Tanışmamıza vesile olan DOĞAL DİL İŞLEME kavramının akademik camaianın sayfalarca tezleri arasından sıyrılıp günlük hayatımızda yerini alışının en güzel örneği bence BİLGİ.COM

    Ben Nokta teknolojiden ve bu arama motorundan Arda Kutsal’ın Web 2.0 semineri sırasında tanışmıştım ki orada Nokta Teknolije’den gelen bir çalışan izlesene.com’u aldıklarını ve yakında Bilgi.com ile arama motoru olayına girceklerini söylemişti. Web projelerine bu kadar büyük paralar ayıran ülkemizdeki sayılı şirketlerden biri bence Nokta.

    Hakia’da yaşadığın hayal kırıklığı bende de oldu. Arama motorundan farklı olarak soru cevaplama özelliği de var yanlış haıtlamıyorsam ama hala hakia Türkiye yakında hizmetinize girecektir yazısı sol köşede duruyor.

    Türkçe arama olayının gelişmesi için Bilgi.com’u girişiminden ötürü kutluyorum. Umuyorumki zamanla alışkanlıklar değişir. Aslında farklı ihityaçlara cevap vererek bu alışkanlıkları değiştirmeleri mümkün. Çin bunun için iyi bir örnek. Bir de bir ToolBar olayı fena olmaz diyorum.

    Hatta seninçalışman olan Cugıl da bence üzerinde durursan iyi yerlere gelebilir. Bir de Cugıl Toolbar yazalım ona olsun bitsin.

    Bu güzel yazın için tekrardan teşekkür ediyorum.

  2. Mart 18, 2007, 2:29 pm

    Selam İbrahim,

    Ben teşekkür ederim. Naçizane izlenimlerimi paylaşmaya çalıştım.

    Bu arada ben bahsetmeyi unutmuşum sen söyleyince hatırladım: İbrahim’le farklı üniversitelerin Doğal Dil İşleme dersini alırken ve ikimiz de arama motoru yapmaya çalışırken tanışmıştık:) “Tevafuğun iğne deliği” mi derler bu olaya:)

    Yine İbrahim’in yorumundan aklıma gelen eklemek istediğim küçük iki şey var. Birincisi “hakia Türkiye yakında hizmetinize girecektir” yazısı yaklaşık 2 senedir var malesef:). İkincisi de Bilgi.com’un şu an kendi Toolbar’ı yok. Ama FireFox 2 ve IE7 ile gelen, arama kutusunu özelleştirme fonksiyonunu eklemişler sitelerine. Böylece FireFox 2 yada IE7 de, sağ üst köşede bulunan arama kutusuna yazdığınız ve aradığınız terimlerin direk Bilgi.com da aranmasını sağlayabiliyorsunuz.

    Bunu yapmak için FireFox 2 veya IE7 ile Bilgi.com ana sayfasına girin. Sağ üst köşedeki arama kutusunun yanındaki butonun renkli hale geldiğini göreceksiniz. Butona basınca “Arama listesine Bilgi.com’u ekleyeyim mi?” gibi bir soru sorar. Böylece Google ve MSN (Live Search) gibi Bilgi.com’a da direk ulaşabilirsiniz.

    Not: FireFox2 ve IE7 ile gelen bu özelliği Wikipedia ve Zargan da destekliyor. Haberi olmayanlara denemelerini tavsiye ederim.

    Görüşmek üzere,
    emrah

  3. Mart 19, 2007, 4:47 pm

    Nokta A.Ş bütün bu teknoloji altyapılarını zamanla birleştirecek gibi. sinemalar.com ile izlesene.com ‘u yakında ortak çalıştırcak diye düşünüyorum. sanırım Mynet, Doğan gibi şirketlerin arasına Nokta da katıldı. Web projelerine bu kadar büyük paralar yatırmaları beni şaşırtıyor açıkcası. Özellikle geliri ne şekilde elde ettiklerini merake diyorum.

  4. Mart 21, 2007, 9:17 pm

    Merhaba İbrahim,

    Geç cevap için üzgünüm. Çok güzel bir noktaya değinmişsin.

    Açıkçası NOKTA şu an nereden para kazanıyor ben de bilmiyorum. İzlesene.com ve diğer ürünlerin durumu hakkında çok bilgim yok. Ama onlarda ufak tefek reklamlar var ve biraz gelir sağlıyordur. Bilgi.com da ise şu an gelir getirecek hiçbirşey yok. Ama NOKTA’ya çok fazla maliyet doğurduğunu sanmıyorum. Tabii ki ciddi yatırımlar yapılıyordur, ancak NOKTA’yı köşeye sıkıştıracak, bütçesini daraltacak ölçüde olduğunu sanmıyorum. Bir de şöyle bir olay var, yazıda bahsettiğim gibi Bilgi.com Tübitak ve TTGV desteği alıyor. Bu desteklerin yardımı ile de proje maliyetlerinin büyük bir kısmı karşılanıyordur diye tahmin ediyorum. Google da ilk zamanlar para kazanmıyordu, AdWords ve AdSense çıkıncaya kadar, belki Bilgi.com’un da geleceğinde bunları görürüz:)

    Açıkçası Nokta A.Ş. şu an para peşinde koşmaktan ziyade geleceğe yatırım yapıyor gibi görünüyor ve bir anda Türkiye’nin en büyük internet teknolojileri şirketi olarak karşımıza çıkabilir. (Belki de öyledir, bilmiyorum:) )

    Görüşmek üzere,
    emrah

  5. Mart 21, 2007, 9:43 pm

    Zaten planlarının uzun vadeli olduğu ortada. Ben sadece yerli sermaye olduğunu da düşünmüyorum.Yani bir Türk zihniyetinden ziyade yabancılar gibi uzun vadeli düşünüp tüm köşebaşlarını tutmayı hedfliyorlar gibime geldi.

    Giderleri yok dedin ama yazılım ekibi vs nin parası. Server ücretleri ki anlattığın sistem kaç yüz bin dolardır. yine aynı şekilde fotokiritik ve izlesen.coom a ödenen yüzbinlerce dolar para nereden geliyor yada hedefleri nedir çok merak ettim. Doğan medya grubu , ekolay , nokta gibi şirketler pazarda ciddi bir rekabet içerisindeler ve Doğan grubunun zaten dünyanın sayılı zenginlerinden oldukları ortada ama NOKTA A.Ş’nin bu vizyonucidden şaşırtıcı.

    Adamlar harbi Cugıl yani Turkish Google olma yolunadlar. EE artık sen bize içeriden haberler sızdırırsın ben de 🙂 blogumda yazarım.

  6. Mart 22, 2007, 9:58 pm

    Nokta’nın bir kolu Amerika’da. Bu yüzden finansal kaynaklarında sorun yok 🙂 Buraya bakabilirsiniz.

    Bu arada arama bot’unu kendileri yazmamışlar. Apache Lucene isimli open-source bir projeden doğmuş olan arama yazılımını kullanıyorlar.

    Eğer bilgi.com’un içeriğinin genişlemesini istiyorsak Google’a aklediğimiz gibi bilgi.com’a da sitelerimi eklemeliyiz. Bunun için bilgi.com’un Sitenizi Ekleyin sayfası mevcut.

    İnşallah bilgi.com hepimizin istediği seviyeye ve kaliteye ulaşabilir. Neden bir Baidu gibi olmasın ki 🙂

  7. seo
    Mart 30, 2009, 10:11 pm

    Çokgüzel proje ve sitelere sahipler, tebrik ediyorum.

  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: